به گزارش پایگاه تحلیلی و خبری دیدار قم، دکتر سعیده معصومی در دویست و هفدهمین قرار نقد عکس انجمن عکاسان قم که با موضوع «نشانه‌شناسی تصویری» سخن می‌گفت با اشاره به جایگاه عکس به‌عنوان یکی از راه‌های ارتباطی بشر اظهار کرد: سهولت عکاسی و اعتبار گریزناپذیر نتیجه دوربین نشان‌دهنده پیوند میان دانش و تصویر است، اما بی‌توجهی به مفاهیم، مانع درک عمیق عکس می‌شود.

وی با بیان اینکه انسان از آغاز تمدن، برای انتقال مفاهیم ذهنی خود به نشانه‌ها متوسل شد، یادآور شد: همین نشانه‌ها مقدمه شکل‌گیری زبان و تصاویر امروزی بوده‌اند، به‌گونه‌ای که بسیاری از نمادها در زندگی روزمره ما چنان آمیخته‌اند که به چشم نمی‌آیند.

استادیار دانشگاه فرهنگیان قم با تأکید بر اینکه عکاسی از بدو اختراع خود نوعی نظام تصویرسازی بوده است، اظهار کرد: این نظام تصویری سازی در سراسر جهان حضور یافته و به‌مرور با تحولات عمیق، تجارب بصری و شناخت ساختار و معنا را پدید آورده است.

به اعتقاد وی زبان عکس نیز همانند زبان گفتاری، ابزاری برای تولید و انتقال مفاهیم است و نیازمند الفبای خاص خود است.

معصومی با اشاره به اینکه نشانه‌شناسی علمی است که به بررسی انواع نشانه‌ها، فرایند تولید، مبادله و تعبیر آن‌ها می‌پردازد، خاطرنشان کرد: نشانه چیزی است که بر غیر خود دلالت دارد.

وی با بیان اینکه فردینان دو سوسور نشانه را حاصل پیوند میان دال (تصور صوتی) و مدلول (مفهوم ذهنی) می‌داند، خاطرنشان کرد: در این دیدگاه، نشانه همیشه دو وجه دارد، اول آنچه بازنمایی می‌شود و دوم آنچه عمل بازنمایی را انجام می‌دهد.

این استاد دانشگاه با تأکید بر اینکه نشانه‌ها در آثار هنری همواره مخاطب را با چالش روبه‌رو می‌کنند، اذعان داشت: شاعر، نویسنده، عکاس یا نقاش هر یک به نسبت جهان‌بینی خود نشانه‌هایی در اثرشان خلق می‌کنند که مخاطب باید آن‌ها را رمزگشایی کند.

وی با اشاره به دیدگاه رولان بارت، فرهنگ‌شناس فرانسوی، درباره نشانه‌شناسی افزود: بارت نشانه‌شناسی را مطالعه شیوه‌های تولید معنا می‌دانست و معتقد بود زبان ابزاری خنثی برای انتقال پیام نیست بلکه خود پیام را شکل می‌دهد.

به گفته معصومی خواندن تصویر در بافت‌های گوناگون مانند تبلیغات، ژورنالیسم یا عکس‌های شخصی اهمیت می‌یابد.

استادیار دانشگاه فرهنگیان قم با بیان اینکه عکس در هنر مفهومی، به دلیل ارتباط مستقیم با زندگی روزمره و ثبت واقعیت، بهترین وسیله برای تأکید بر امر واقعی و بازنمایی تجربه زیسته است، تصریح کرد: عکاسی با تأکید بر حس بصری و تجسدزدایی، به مخاطب در رمزگشایی از لایه‌های پنهان آنچه عادی می‌نماید، یاری می‌رساند.