در روزگاری که حافظه تاریخی ملتها را نه فقط کتابها، که سنگقبرها و نام کوچهها حفظ میکنند، دونالد ترامپ – رئیسجمهور فعلی ایالات متحده – بار دیگر نشان داد هم از تاریخ بیاطلاع است و هم از قدرت واژهها.
سمانه سادات فقیه سبزواری
در روزگاری که حافظه تاریخی ملتها را نه فقط کتابها، که سنگقبرها و نام کوچهها حفظ میکنند، دونالد ترامپ – رئیسجمهور فعلی ایالات متحده – بار دیگر نشان داد هم از تاریخ بیاطلاع است و هم از قدرت واژهها. او در تازهترین موضعگیری عوامپسندانهاش، تلاش کرد نام کهن «خلیج فارس» را تحریف کرده و به اصطلاح «خلیج عربی» بنامد. این ادعا بیش از آنکه توهین به یک ملت باشد، تحقیر میراث خود آمریکاست؛ چرا که حتی در گورستان نظامیان آمریکایی در آرلینگتون و در مدارک رسمی ارتش ایالات متحده، واژهی Persian Gulf حک شده است. بهراستی، وقتی کشوری حتی نامها را روی سنگ مزار سربازانش نمیتواند پاک کند، با چه جسارتی تاریخ دیگران را تحریف میکند؟
اما این نخستین بار نیست که سیاستمداری در ایالات متحده به طمع جلب حمایت بخشی از جهان عرب، دست به تحریف نام خلیج فارس میزند. پیش از این، جیمی کارتر، بیل کلینتون، جرج بوش پدر، جرج بوش پسر، و حتی هنری کیسینجر ـ که خود معمار بسیاری از بازیهای ژئوپلیتیک قرن بیستم بود ـ همه و همه در مکاتبات، اسناد و سخنرانیهای خود از واژهی «Persian Gulf» استفاده کردهاند.
ملت ایران اما، همواره پاسخ چنین خوشرقصیهای سیاسی را داده است. فرقی نمیکند در کاخ سفید چه کسی نشسته باشد یا کدام نقشه در گوگل بهروز شده باشد؛ مرزهای فرهنگی این خاک نه با جوهر دیپلماسی پاک میشود، نه با بیانیهی تحریف. جمهوری اسلامی ایران در تمام ادوار، به هر تعرض و لفاظی علیه تمامیت ارضی و تاریخیاش، پاسخ دندانشکن داده است.
واکنش اینبار ملت ایران نیز هوشمندانه بود: هم از مسیر دیپلماسی رسمی و هم از دل خلاقیت اجتماعی. ایرانیان بار دیگر نشان دادند که نهتنها در تاریخنویسی مقاومت میکنند، بلکه در شوخطبعی نیز زبانزد هستند. در شبکههای اجتماعی، در واکنش به تحریف ترامپ و تغییر نام خلیج فارس در گوگلمپ، بسیاری از کاربران نام آمریکا را به مناطق ایرانی تغییر دادند: از «ایالت لرستان شمالی» گرفته تا «دشت سمنان جنوبی»! کنایهای از جنس ملت؛ ملت واژهساز، ملت تاریخساز.
مسئله، تنها یک نام نیست؛ «خلیج فارس» یک واژه ساده جغرافیایی نیست، نماد حافظه تاریخی ایرانیان است. نامی که در متون یونانی، اسلامی، انگلیسی، عثمانی، صفوی، و در قراردادهای رسمی بینالمللی بارها ثبت شده است. تحریف آن، نه فقط جعل جغرافیاست؛ توهینی است به شعور جهانی.
جناب ترامپ! تاریخ را نه با امضای فرمان، که با احترام به حقیقت باید نوشت.
خلیجی که فارس است، فارس خواهد ماند؛ حتی اگر هزار نقشه جعل شود و هزاران سیاستمدار فراموشکار، بخواهند نامش را به نفع باندهای نفتی منطقه مصادره کنند.
- نویسنده : سمانه سادات فقیه سبزواری
